نصب مخزن آب در بسیاری از ساختمان‌های نوساز (به‌ویژه بیش از ۴ طبقه یا بیش از ۱۰ واحد) در عمل الزامی و مستقیماً به مبحث ۱۶ «مقررات ملی ساختمان» و ضوابط شرکت آب و فاضلاب و کنترل پایان‌کار گره خورده است. عدم رعایت این ضوابط می‌تواند در فرایند صدور پایان‌کار، یا در کمیسیون ماده ۱۰۰، به‌عنوان عدم رعایت اصول فنی و بهداشتی مطرح و منجر به تذکر، اصلاح اجباری یا حتی جریمه شود.​ با ما همراه باشید تا جزئیات قانون مخزن آب در ساختمان را بررسی نماییم.

فهرست محتوا

مبنای قانونی مخزن آب در ساختمان

مبنای قانونی مخزن آب در ساختمان

بر اساس مبحث ۱۶ مقررات ملی ساختمان (تأسیسات بهداشتی)، در ساختمان‌های مسکونی بیش از ۴ طبقه یا بیش از ۱۰ واحد «باید» مخزن ذخیره آب با گنجایش ۱۲ ساعت مصرف پیش‌بینی شود؛ ضابطه طراحی معمولاً ۱۵۰ لیتر به‌ازای هر نفر در شبانه‌روز در نظر گرفته شده است. این الزام به‌عنوان بخشی از مقررات ملی ساختمان، از نظر حقوقی در حکم «الزام فنی و بهداشتی» بوده و نقشه و تأسیسات ساختمان باید با آن منطبق باشد.​ اگر تأسیسات بهداشتی و آبرسانی مطابق مبحث ۱۶ اجرا نشود، موضوع می‌تواند به‌عنوان «عدم رعایت اصول فنی و بهداشتی» به کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری ارجاع شود که اختیار صدور رأی به اصلاح، جریمه یا حتی قلع بخش متخلف را دارد.​

همچنین برخی مراجع تخصصی حوزه تأسیسات طبق قوانین نصب مخزن آب در ساختمان تأکید می‌کنند که راه‌اندازی تأسیسات آب ساختمان بدون مخزن، از منظر فنی غیرمنطقی و از منظر ضوابط مهندسی و آب و فاضلاب «غیرقانونی» تلقی می‌شود، خصوصاً وقتی پمپ مستقیماً به شبکه شهری متصل باشد.​

بیشتر بخوانید: مخزن آب مناسب برای آپارتمان

الزامات شرکت آب و فاضلاب و ذخیره آب اضطراری

شرکت آب و فاضلاب، علاوه‌بر مقررات ملی ساختمان، نصب پمپ مستقیم بعد از کنتور بدون مخزن ذخیره را تخلف می‌داند و مشترکان را ملزم می‌کند پمپ را بعد از مخزن قرار دهند تا به شبکه شهری فشار و خسارت وارد نشود. این رویکرد عملاً وجود مخزن را برای ساختمان‌هایی که نیاز به پمپ دارند، اجباری می‌نماید و در صورت شکایت همسایگان یا بازدید، می‌تواند منجر به اخطار و الزام به اصلاح گردد.​

از منظر ایمنی و بهداشت آب، ذخیره آب اضطراری برای موارد قطع آب شهری، تنظیم فشار، کاهش نوسان دبی و جلوگیری از ورود ذرات و آلودگی‌ها در ساعات اوج مصرف توصیه و در شرایطی الزام شده است. این موضوع در ساختمان‌های بلند و پرتراکم، مستقیماً با حقوق ساکنان در دسترسی پایدار به آب شرب و جلوگیری از خسارت به شبکه شهری مرتبط خواهد بود.​

در ساختمان‌های مسکونی بالای ۴ طبقه یا بیش از ۱۰ واحد، طبق مبحث ۱۶ داشتن مخزن ذخیره آب با ظرفیت حدود ۱۲ ساعت مصرف یک الزام فنی و بهداشتی است و بی‌توجهی به آن می‌تواند در کمیسیون ماده ۱۰۰ به‌عنوان تخلف بررسی شود. همچنین، شرکت آب و فاضلاب نصب پمپ مستقیم بعد از کنتور بدون مخزن را تخلف دانسته و عملاً برای ساختمان‌هایی که پمپ نیاز دارند، وجود مخزن و ذخیره اضطراری آب را برای حفظ فشار مناسب، بهداشت و جلوگیری از آسیب به شبکه شهری اجباری یا بسیار ضروری می‌داند.

مسئولیت مالک، سازنده و مدیر ساختمان

مسئولیت مالک، سازنده و مدیر ساختمان

در مرحله ساخت، مسئولیت پیش‌بینی و اجرای مخزن مطابق مبحث ۱۶ از مقررات ساختمان ها در نصب تانکر آب عمدتاً بر عهده سازنده (کارفرما) و مهندس ناظر است که باید در نقشه‌ها و اجرا، حجم، محل و اتصالات استاندارد مخزن را رعایت کنند. در زمان بهره‌برداری، نگهداری، سرویس و استفاده صحیح از مخزن (جلوگیری از آلودگی، نشتی، سرریز و…) معمولاً بر عهده مالکین و در ساختمان‌های مشاع، بر عهده مدیر ساختمان بوده که می‌تواند در قبال خسارت به واحدها یا اشخاص ثالث، مسئولیت مدنی داشته باشد.​

اگر سازنده مخزن را در نقشه تعهد کرده اما اجرا نکند، یا خلاف مقررات اجرا نماید، این موضوع در گزارش مهندس ناظر و در فرایند پایان‌کار قابل طرح است و مالک بعدی نیز می‌تواند علیه او به استناد عدم رعایت مقررات ملی و کاهش ارزش یا ایجاد مشکل فنی، طرح دعوا کند.​

پیامدهای عدم نصب یا نصب غیراصولی مخزن

در ساختمان‌هایی که طبق مبحث ۱۶ مشمول الزام مخزن هستند، عدم نصب یا نصب مخزن با حجم کمتر از حداقل استاندارد، می‌تواند به‌عنوان تخلف فنی و بهداشتی تلقی و در مسیر صدور پایان‌کار، مانع ایجاد کند تا اصلاح انجام شود. در صورت کشف تخلف پس از ساخت، طبق قوانین مجازات عدم نصب مخزن آب در ساختمان، موضوع می‌تواند در کمیسیون ماده ۱۰۰ مطرح گردد که اختیار صدور حکم به اصلاح، جریمه نقدی یا در موارد شدید، حکم به قلع بخش متخلف را دارد.​

نصب غیراصولی مخزن (مثلاً در محل در معرض آلودگی، بدون تهویه، بدون سرریز و تخلیه مناسب، یا روی سازه‌ای که استحکام کافی ندارد) می‌تواند در صورت بروز حادثه یا آلودگی آب، منجر به مسئولیت مدنی و حتی کیفری برای مالک یا مدیر ساختمان شود؛ زیرا این نوع بی‌احتیاطی، تهدیدی برای ایمنی و بهداشت ساکنان است.​

در مرحله ساخت، پیش‌بینی و اجرای مخزن مطابق مبحث ۱۶ بر عهده سازنده و مهندس ناظر است و در زمان بهره‌برداری، نگهداری و استفاده صحیح از مخزن بر عهده مالکین و در بخش‌های مشاع بر عهده مدیر ساختمان قرار می‌گیرد. در ساختمان‌های مشمول الزام مخزن، عدم نصب، نصب کم‌حجم یا غیراصولی می‌تواند مانع صدور پایان‌کار شود و به کمیسیون ماده ۱۰۰ برای صدور حکم اصلاح یا جریمه ارجاع گردد.

بیشتر بخوانید: تاریخچه مخازن آب

 

مخزن آب طبرستان

مجتمع پلاستیک طبرستان، پیشرو در تولید مخازن پلی اتیلنی

مجتمع پلاستیک طبرستان یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان محصولات پلیمری و به‌ویژه مخازن آب پلی‌اتیلن در ایران است. این مجموعه با شعب متعدد در شهرهای مختلف، مخازن پلی‌اتیلن با ظرفیت تا حدود ۳۰ هزار لیتر تولید می‌کند که دارای نشان استاندارد ملی، پروانه بهداشتی ساخت و گارانتی تعویض هستند.​ مخزن‌های آب طبرستان از پلی‌اتیلن درجه‌یک تولید می‌شوند و در برابر اشعه UV و شرایط جوی مقاوم هستند. برای مشاهده محصولات وب‌سایت را بررسی نمایید.

 

سوالات متداول

  1. آیا نصب مخزن آب در ساختمان طبق قانون الزامی است؟
    در ساختمان‌های مسکونی بیش از ۴ طبقه یا بیش از ۱۰ واحد، طبق مبحث ۱۶ مقررات ملی ساختمان، پیش‌بینی مخزن ذخیره آب الزامی است.​
  2. قانون نصب مخزن آب شامل چه ساختمان‌هایی می‌شود؟
    الزام صریح برای ساختمان‌های مسکونی بلند (بیش از ۴ طبقه یا بیش از ۱۰ واحد) است و در سایر ساختمان‌ها بر اساس طرح تأسیسات، فشار شبکه و نظر ناظر/آبفا تعیین می‌شود.​
  3. آیا بدون مخزن آب می‌توان پایان کار ساختمان گرفت؟
    اگر ساختمان مشمول الزام مبحث ۱۶ باشد، نبود مخزن یا عدم انطباق حجم آن می‌تواند مانع صدور پایان‌کار تا زمان اصلاح شود.​
  4. مسئول نصب مخزن آب، سازنده است یا مالک؟
    در مرحله ساخت، مسئولیت با سازنده و مهندس ناظر و پس از تحویل، نگهداری و استفاده صحیح بر عهده مالکین و مدیر ساختمان است.​
  5. حداقل ظرفیت قانونی مخزن آب ساختمان چقدر است؟
    برای ساختمان‌های مشمول، گنجایش باید معادل ۱۲ ساعت مصرف بر مبنای حدود ۱۵۰ لیتر به‌ازای هر نفر در شبانه‌روز در نظر گرفته شود.​
  6. عدم نصب مخزن آب چه پیامد قانونی دارد؟
    در ساختمان‌های مشمول، می‌تواند باعث عدم تأیید ناظر، مشکل در پایان‌کار و در صورت طرح موضوع در شهرداری، ارجاع به کمیسیون ماده ۱۰۰ و الزام به اصلاح یا جریمه شود.​
  7. آیا امکان جریمه یا الزام قانونی برای نصب مخزن وجود دارد؟
    بله؛ کمیسیون ماده ۱۰۰ در صورت تشخیص عدم رعایت اصول فنی و بهداشتی می‌تواند حکم اصلاح یا جریمه دهد و آبفا نیز می‌تواند نصب مخزن قبل از پمپ را الزام کند.​
  8. قوانین نصب مخزن آب در ساختمان‌های قدیمی چگونه است؟
    در ساختمان‌های قدیمی الزام معمولاً هنگام بازسازی اساسی یا در صورت ایجاد خطر و شکایت مطرح می‌شود و می‌توان مالکان را به اصلاح و نصب مخزن استاندارد ملزم کرد.​
  9. شرکت آب و فاضلاب چه نقشی در الزام نصب مخزن دارد؟
    آبفا نصب پمپ مستقیم بر شبکه را ممنوع دانسته و برای ساختمان‌هایی که فشار کافی ندارند، نصب مخزن قبل از پمپ را شرط قانونی و فنی استفاده از انشعاب می‌داند.​
  10. نصب غیراصولی مخزن آب چه مسئولیت حقوقی ایجاد می‌کند؟
    در صورت بروز خسارت، آلودگی آب یا حادثه ناشی از نصب غیراصولی، مالک یا مدیر ساختمان به‌دلیل عدم رعایت استانداردهای فنی و بهداشتی، مسئولیت مدنی و حتی کیفری خواهد داشت.